نگاهی به انقلاب سید جلال‌الدین اشرف( ع) در رودبار

نگاهی به انقلاب حضرت سید جلال الدین اشرف ( ع ) درشهرستان رودبار 

 ✍️ بابک قلی زاده دارستانی

مقدمه :
« روستای دارستان در فاصله 9 کیلومتری ازمرکز شهر رودباردر ارتفاعات کوهستانی و خوش آب وهوا واقع شده است که با داشتن مناظری زیبا و جالب انگیز هر بیننده و تماشاگری را به تعجب وا می دارد. این روستا با توجه به کاوش های باستانی وحفاری های بعمل آمده سابقه و قدمت دیرینه ای دارد ودر آبستن حوادث مکان برخورد بسیاری ازرویدادها وتصادمات تاریخی می باشد . 
درمیان این روستای تاریخی ، مسجدی با قدمت بیش ازهزار سال قرار گرفته است که درصحن آن مزارعارف وشیخ جلیل القدری بنام « بابا ملا اسدا...» معروف به شیخ مفید الدین وجود دارد که درجنگنامه حضرت سید جلال الدین اشرف به تصحیح دکتر محمد روشن اشاره دارد که وی از ملازمان  امام موسی کاظم ( ع ) بوده است . اطلاعات دقیقی از زندگی و فعالیت مذهبی در قرنی که می زیسته بدست نیامده است . اما آنچه مشهود است و سینه به سینه نقل شده  مزار وی مورد احترام اهالی بوده است و از نام وی به نیکی یاد می کنند.این  تحقیق درسال 1379 نگاشته شده  در جهت شناسایی بهتر وقوع انقلاب حضرت سید جلال الدین اشرف در رودبار و نقش شیخ مفید الدین در این قیام. 

یکی از رویدادهای تاریخی و مذهبی که نقش اساسی در گسترش اسلام در سراسر منطقه گیلان را داشته است خروج حضرت سید جلال الدین اشرف ( ع ) برادر اشرف امام رضا ( ع ) در خونخواهی این امام که به توسط حاکم فاسد وقت خراسان مامون به شهادت رسیدند. این حضرت با جمعی از یاران خویش از مکه خارج وبا عبور از مرزهای ایران واز راه قم خود را به طارم رسانده وپس از عبور از این مناطق دشوار و صعب العبور در کوهستان های اطراف شهرستان رودبارو طارم زنجان با کافران به نبرد پرداخته که در این بین تمامی یاران وی پراکنده وبه شهادت می رسند که مقبره امازاده ابراهیم واسحاق شفت ونوادگان امام زین العابدین درشاه شهیدان امارلو و امامزاده هاشم رشت وبقاع متبرکه دیگرکه خود دال بر وقوع این رویداد تاریخی در این منطقه از گیلان دارد.
در ماه مبارک رمضان سال 223 هجری قمری حضرت سید جلال الدین اشرف ( ع ) به توسط چهل گوش چمنی یکی از سران کافر جنگل که در طالشکوه دیلمان سکنی گزیده بود صدوبیست ضربه به ایشان وارد که این حضرت با تحمل سختی ها و آلام فراوان خود را به روستای دارستان رسانده و برحسب اتفاق به منزل یکی از پیروان راستین اسلام عزم ورود می کند که با استقبال این شیخ جلیل القدر مواجه می شود.حال به بخش هایی از کتاب جنگنامه حضرت سید جلال الدین اشرف به تصحیح دکتر محمد روشن خواهیم پرداخت .
« در روایت شیخ مفید آمده که حضرت هفت روز تنها با کافران جنگ کرده »
شیخ ابو سعید خوارزمی چنین نقل می کند : « که حضرت سید جلال الدین اشرف ( ع ) سه روز وسه شب تنها شمشیر می زد تا خود را به علمدار رسانید وعلم سیاه چهل گوش را از پای درآورد و خواست که چهل گوش مردود را به دوزخ رساند که در این محل لشگر کفار غلبه کرده ، تیر و شمشیر و ناوک و زوبین بجانب حضرت روان کردند تا که حضرت زخم گران برداشت و نهیب بر مرکب داده صف لشگر را بشکافت و خود را به گوشه ای دربرد و روزبه آخر رسیده بود که به جایی فرود آمد که آن قریه را « سیا دارستان (1 ) » گویند . در آنجا مردی بود که شیخ مفید الدین نام داشت آن مرد خدمت امام موسی کاظم ( ع ) کرده بود و...
چون حضرت به سرای او درآمد شیخ او را بشناخت وپیش آمده رکاب حضرت را ببوسید و چون به بدن حضرت نگاه کرد دید خون به مانند سیلاب از بدن مبارک او بیرون می آمد . شیخ مفید زار زار بگریست . گویند 93 سال از عمر شیخ مفید گذشته بود. »
در ادامه جنگ نامه چنین می خوانیم : « القصه ، حضرت آب طلبیده وضو تازه کرد وبه اندرون خانه در آمد وشیخ مفید را بخواند وگفت : ای شیخ باید ساعتی در این خانه را ببندی ویک دم توقف کنی وبعد از آن مرا آواز کنی ، اگر اجابت کنم همان جا بمانی واگر اجابت نکردم در بگشایی و نعش مرا برداری وبر کنار آب بری ، تابوتی بینی بر سر آب ایستاده ، سر آن تابوت را بگشا یی ، دو عدد جامه سفید بینی ، با آن جامه مرا کفن کن و بدان تابوت نِه و سر تابوت را بپوش و در آب انداز تا هرکجا که امر حق تعالی بوده باشد برود. و چون کافران در پی من بیایند ، تو اندیشه مدارکه کسی را با تو کار نیست و وصیت های دیگر نیز با او بگفت . »
شیخ مفید گوید چون در خانه را ببستم ویک دم بگذشت مرا طاقت نمانده پیش رفتم وآواز دادم و ناگهان صدایی به هیبت و صلابت به گوش من رسید ، که بترسیدم و بیخود گردیدم ، چون به هوش آمده باز آواز برآوردم وگفتم : یا بن رسول ا... اجابت نشد . بازگفتم ! یا بن رسول ا... اجابت نشد . چون در باز کرده به اندرون رفتم دیدم که حضرت امام زاده نماز گزارده بود و روی مبارک به جانب قبله کرده و روح پاکش با طایران قدسی هم عنان شده ، به روضه خلد برین پیوسته بود که رحمت ا... علیه ولعنت ا... علی قاتله .»
« شیخ مفید نقل می کند که صدو چهارده زخم برتن مبارک حضرت سید جلال الدین اشرف علیه السلام رسیده بود . اما به آن زخمی که چل گوش مردود در پهلوی حضرت زده بود شهید شد. القصه شیخ مفید الدین وصیت حضرت را بجای آورده نعش حضرت را به آب داده وبعد از چند روزاورا درحوالی لاهجان به محله کچان گرفته و دفن کردند وآنجا را مشهد عالی ساختند و هر سال آنجا کرامات ظاهر می شود. »
شیخ ابو سعید خوارزمی نقل کرده که چون حضرت سید جلال الدین اشرف ( ع ) را شهید کردند .سه روز و سه شب یکی شده بود با دو صد صاعقه به هم رسیده چنانکه هیچکس همدیگر را نمی دید و لشگر کفار ترسیدند. چون گردو غبار فرو نشست کافران دست به تاراج دراز کردند ولشگر اسلام پراکنده شدند ونه سال باران نبارید وقول دیگر آنست که سه سال باران نبارید و مردم بسیار به گرسنگی بمردند و بعضی به تنگ آمده متفرق شدند.
« سید ابوعلی یمنی مردی بود زاهد و عابد وصاحب کتاب بهمراه فقیه علی ازآن معرکه بیرون آمده وراه کوهدم پیش گرفتند وچون روز در بیابان ها بسر می بردند ، تاکه روزی برادر بابا ملحد باقارون بر ایشان برخورد وهردو را شهید کرد و قبرشان به محله « لاکه » واقع است .

منبع وپی نوشت : 
جنگ نامه حضرت سید جلال الدین اشرف ( ع ) مولف دکتر محمد روشن صص 195، 196، 197، 200

۱-توضیحات : «سیا دارستان » که با همین وضع نوشته شده است بدون ه  به معنی سی ، سیا یعنی سنگلاخ می باشد که اشاره به موقعیت طبیعی روستا داردواین مورد تائید کارشناسان قرار گرفته است .البته این واژه «سیا »بسبب محاوره و مرور زمان ازبین رفته است . 

۲- «چل گوش چمنی »یکی از سرداران کافرجنگل که که قاتل آن حضرت بود.
۳- «بابا ملحد »یکی ازسران کافرجنگل.
۴- «کچان» نام قدیم شهرستان آستانه اشرفیه بوده است 
۵- « لاکه » روستایی دربخش مرکزی شهرستان رودبار که مزار سید ابو علی یمنی و فقیه علی ازیاران حضرت درآن واقع شده که تاکنون محل دفن آنان شناسایی نشده و نیاز به کاوش و بررسی دقیق تردارد.